Sinh viên kiến trúc với di sản phố cổ Hà Nội

29/01/2015 03:36

Khu phố cổ Hà Nội là một quần thể kiến trúc độc đáo, mang nặng bản sắc dân tộc Việt. Tập trung dân cư chủ yếu làm nghề thủ công truyền thống, đây là nơi diễn ra đồng thời nhiều hoạt động trong đời sống hằng ngày của thị dân Hà thành như sinh hoạt, buôn bán, sản xuất, lễ hội, vui chơi giải trí… tạo nên một sức sống mãnh liệt để khu phố cổ tồn tại vĩnh viễn và phát triển không ngừng.
            Các giá trị văn hoá của khu Phố Cổ Hà Nội được nhận biết đồng thời qua các đặc trưng hình thái kiến trúc, cảnh quan đô thị, phương thức tổ chức, đặc thù về hoạt động kinh tế xã hội và văn hoá của cộng đồng dân cư. Đặc trưng văn hoá đô thị Hà Nội dễ dàng được cảm nhận trong cấu trúc chức năng và không gian “36 phố phường”, thông qua các công trình kiến trúc có giá trị lịch sử.
            Phố xuất hiện sau phường do nhu cầu trao đổi thương nghiệp tăng dần. Phố là bộ phận của phường, thuộc về phường và là bộ mặt của phường. Đồng thời phố là thành phần liên kết các phường khác nhau trong mối quan hệ tương hỗ và tạo nên một mạng lưới. Sự hình thành tuyến phố quyết định sự hình thành ô phố. Sở dĩ mạng lưới đường phố và ô phố trong khu 36 phố phường có kích thức nhỏ và không đồng đều về hình dạng bởi vì quá trình hình thành và phát triển phường, phố là quá trình mang tính tự phát, phát triển theo nhu cầu, dường như không dự kiến trước và hoàn toàn bị chi phối bởi điều kiện địa hình tự nhiên. Các tuyến phố hình thành từ chính những con đường nhỏ vốn kiêm chức năng thuỷ lợi thường có hình dáng tự nhiên, quanh co. Phần lớn các kiểu nhà truyền thống (mà ngày nay chúng ta vẫn có thể thấy trong khu vực phố cổ) được xây từ cuối thế kỷ XIX hoặc được xây dựng lại vào đầu thế kỷ XX. Nhà hình ống quay mặt ra mặt phố, chiều rộng trung bình của mặt tiền từ 2-4m, trong khi đó chiều dài có thể từ 20-60m và có một số trường hợp lên tới 150m. Nhà có nhiều lớp và cách nhau bằng những sân trong, các sân trong thông thoáng để lấy ánh sáng tự nhiên. Sân trong còn là nơi diễn ra các hoạt động đa năng của nhà. Ngoài sân trong, trong các ngôi nhà này trước đây còn có các mảnh vườn nhỏ.
            Trong khu phố cổ ngoài nhà ở buôn bán của dân cư hiện còn 54 ngôi đình, 6 chùa, 22 đền, 3 miếu tổng cộng là 85 công trình tôn giáo tín ngưỡng. Phần lớn các công trình mang dấu ấn của các thời xưa. Với lối kiến trúc truyền thống dựng từ gỗ, gạch với các hệ kết cấu vì kèo gỗ của nhiều thời kỳ, các không gian đình, đền, chùa... là các không gian tâm linh mang tính cộng đồng, nó có mối quan hệ vô hình với các không gian tâm linh riêng của từng ngôi nhà, trong khu 36 phố phường đặc biệt là khu phố cổ Lãn Ông (dài 120m, với 42 biển số nhà). Vào những ngày vừa qua , trong chương trình hợp tác đào tạo giữa Khoa Kiến trúc Viện  đại học Mở Hà  Nội và Ban quản lý phố cổ, 10 sinh viên của khoa đã được tham gia dự án bảo tồn phố Lãn Ông. Qua đợt học tập này chúng em càng hiểu thêm về văn hóa, phong tục, tập quán sinh hoạt của con người Việt xưa. Phố Lãn Ông là nơi nổi tiếng với nghề kinh doanh dược liệu và các hiệu đông y gia truyền của Hà Nội nhiều năm nay. Nơi đây cũng lưu giữ nhiều nét kiến trúc độc đáo, tiêu biểu cho nét văn hóa khu phố cổ, thể hiện nét kiến trúc cổ truyền Việt Nam, cũng như giao lưu kiến trúc Trung Hoa, Pháp qua các thời kỳ. Đặc biệt nhóm  được tìm hiểu về Hội Quán phố Lãn Ông do người Hoa xây dựng. Hội quán được xây dựng theo kiểu nhà chính điện, tiền điện, tả vu và hữu vu: Tiền điện được tạo dựng với nhiều cột gỗ tạo theo kiểu chồng rường cao to, hệ kèo được trạm trổ tinh vi sắc sảo, tiếp sau tiền điện là khoảng sân rộng được lát đá và trang trí nhiều cây cảnh, hoa lá. Phía Đông và Tây của sân có hai dãy nhà dài là tả vu và hữu vu. Đây cũng là mô hình hội quán ngày xưa được nhân dân sử dụng làm nơi sinh hoạt chung của khu phố. Qua cuộc kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ hội quán sau này được tận dụng làm nhà trẻ, hiện nay chính quyền địa phương đã vận động di dời và khôi phục lại hội quán góp phần bảo tồn không gian văn hoá cổ cũng vừa để thế hệ mai sau có những hiểu biết đúng đắn về văn hóa người Việt xưa. Bằng những hành động thiết thực, dự án đã giúp bảo vệ kịp thời những văn hóa cổ của người Việt xưa tại 36 phố phường Hà Nội. Là những sinh viên, chúng em rất mong Khoa Kiến trúc tiếp tục sẽ có thêm nhiều cơ hội tham gia các hoạt động thực tế tìm hiểu văn hóa kiến trúc con người, qua đó giúp sinh viên hình thành và phát triển các kỹ năng nghề nghiệp để trở thành những kiến trúc sư tốt trong tương lai .

Nghiên cứu cấu trúc nhà ống trong phố cổ Hà Nội – Tài liệu nghiên cứu của chuyên gia

Sinh viên tham gia phục dựng một không gian nhà cổ

                                                                                                                    Đại diện nhóm sinh viên 

Phạm Hoàng An - K22KT 


(615 lượt xem)